Pielgrzymka do Miednoje i Ostaszkowa
2 września 2010 r. w ramach cyklu uroczystości związanych z obchodami 70-tej rocznicy Zbrodni Katyńskiej odbyła się druga – po katyńskiej – narodowa pielgrzymka do miejsca spoczynku polskich jeńców zamordowanych przez NKWD wiosną 1940 r. w Twerze.
Polska nekropolia położona jest ok. 30 km od Tweru. Czcząc pamięć polskich policjantów, funkcjonariuszy służb mundurowych II Rzeczypospolitej, pracowników wymiaru sprawiedliwości, osadników wojskowych i innych, obchodzono także 10-tą rocznicę otwarcia i poświęcenia Polskiego Cmentarza Wojennego w Miednoje.
Na uroczystości zorganizowane pod honorowym patronatem Marszałka Sejmu RP przybyła oficjalna delegacja reprezentująca najwyższe władze i urzędy państwowe, w skład której weszli m. in. wicemarszałkowie Sejmu: Marek Kuchciński i Jerzy Wenderlich, Zbigniew Sosnowski podsekretarz stanu w MSWiA, Henryk Litwin podsekretarz stanu w MSZ, Andrzej Krzysztof Kunert sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Jan Stanisław Ciechanowski p.o. Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przedstawiciele ambasady RP w Moskwie. Hołd swoim kolegom i poprzednikom, którzy dochowując wierności Ojczyźnie ponieśli ofiarę najwyższą, oddało dowództwo Policji na czele z komendantem głównym gen. insp. Andrzejem Matejukiem. Głównymi gośćmi byli jednak przedstawiciele rodzin ofiar zrzeszeni w strukturach Stowarzyszenia "Rodzina Policyjna 1939" i Federacji Rodzin Katyńskich, przybyli do Rosji specjalnym pociągiem. Honorową asystę stanowiła kompania oraz orkiestra reprezentacyjna Policji.
Uroczystości rozpoczęły się od złożenia kwiatów i wspólnej modlitwy przed pomnikiem upamiętniającym rosyjskie ofiary reżimu stalinowskiego spoczywające w kompleksie cmentarnym Miednoje. Następnie na Polskim Cmentarzu Wojennym odprawiona została msza święta, której przewodniczył ks. płk Sławomir Żarski Naczelny Kapelan Policji.
List do uczestników uroczystości skierował Prezydent RP Bronisław Komorowski. Okolicznościowe przemówienia wygłosili m.in. Marek Kuchciński, Zbigniew Sosnowski, Andrzej Krzysztof Kunert. Następnie przybyłe z Polski rodziny i przedstawiciele władz państwowych złożyli wieńce oraz zapalili znicze.
Po zakończeniu części oficjalnej odbyło się spotkanie polskiej delegacji rządowo-parlamentarnej z władzami obwodu twerskiego oraz kierownictwem Memoriału Miednoje (w ramach którego funkcjonuje Polski Cmentarz Wojenny). Przy tej okazji sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przekazał do zbiorów Memoriału replikę munduru policjanta II RP.
Po raz pierwszy w historii obchodów rocznic Zbrodni Katyńskiej przybysze z Polski mieli możliwość wejścia na teren klasztoru w Ostaszkowie – jednego z trzech głównych obozów specjalnych NKWD dla jeńców polskich. Ostaszków położony jest ok. 190 km na zachód od Tweru, zaś prawosławny monastyr - Pustelnia Niłowo-Stołobieńskia – znajduje się w odległości 11 km od Ostaszkowa na wysepce Stołobnyj i częściowo na półwyspie Swietlica, na jeziorze Seliger. Uczestnicy pielgrzymki mogli zwiedzać zabudowania kompleksu klasztornego, którego początki sięgają XVI wieku, w tym skrzydła mieszczące niegdyś cele więzienne. Grobla usypana przez polskich jeńców prowadzi ze stałego lądu do bramy, przy której umieszczona została tablica z inskrypcją w języku polskim i rosyjskim, upamiętniającą pomordowanych Polaków. Po złożeniu przed tablicą wieńców i zapaleniu zniczy odbyła się procesja z ikoną Matki Boskiej Częstochowskiej z cerkwi do kaplicy nad brzegiem jeziora, gdzie po modlitwie ekumenicznej poruszające przemówienia wygłosili p.o. kierownika UdSKiOR Jan Stanisław Ciechanowski oraz sekretarz ROPWiM Andrzej Krzysztof Kunert.
Dotychczas niedostępny dla przybyszów z Polski imponujący monastyr ostaszkowski miał burzliwą historię. W 1928 r. w klasztorze po raz ostatni została odprawiona Święta Liturgia. Następnie został on skasowany, zaś wspólnota zakonna rozproszona. Po likwidacji monasteru w jego zabudowaniach znajdowały się kolejno: kolonia karna, zakład dla młodocianych przestępców, obóz jeniecki dla jeńców polskich, szpital, dom starców. Od lat 60-tych zniszczony klasztor posiadał status zabytku. W 1971 został zaadaptowany na schronisko turystyczne, jednak już pod koniec stulecia zespół zabudowań klasztornych był porzucony i zaniedbany. Dopiero po upadku ZSRR monaster wrócił pod zarząd eparchii twerskiej i kaszyńskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego i został poddany niezbędnym pracom remontowym, pozwalającym na reaktywację życia mniszego. Część zabudowań została już wyremontowana, jednak potrzebny jest jeszcze ogromny nakład prac, aby obiekt przywrócić do dawnej świetności. Na tym większe uznanie zasługuje fakt, iż licząca znacznie ponad 400 osób grupa Polaków została podjęta obfitym i bardzo smacznym obiadem. Życzliwa i otwarta postawa duchownych prawosławnych daje nadzieję, że od tej pory wycieczki z Polski podążające szlakiem męczeństwa polskich jeńców na wschodzie bez przeszkód będą mogły odwiedzać ostaszkowski monastyr.
Informacja o wizycie polskiej delegacji znalazła się na internetowej stronie monastyru:
http://www.monastyr-nilova-pustyn.ru/novosti
Tekst Adam Siwek
Foto:Jakub Ostałowski/FOTORZEPA
Zdjęcie archiwalne monastyru Siergiej Michajłowicz Prokudin-Gorski 1910 rok

