Pomnik Ryszarda Siwca w Pradze
W dniu 20 sierpnia 2010 roku w stolicy Czech odsłonięty został pomnik upamiętniający Ryszarda Siwca, który 42 lata temu dokonał samospalenia w proteście przeciwko agresji wojsk państw Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r.
Ryszard Siwiec, z wykształcenia filozof - absolwent Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, żołnierz Armii Krajowej, po wojnie odmówił pracy w szkolnictwie nie chcąc uczestniczyć w komunistycznej indoktrynacji młodzieży. Wstrząśnięty dramatem Czechów i Słowaków, których marzenia o wolności i niezależności rozjeżdżały czołgi „bratnich państw demokracji ludowej” zdecydował się na ostateczną rozpaczliwą próbę poruszenia sumień ludzi, „w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich”, jak pisał w swoim testamencie. 8 września 1968 r. podczas Centralnych Dożynek na Stadionie X-lecia w Warszawie rozrzucił antyradzieckie ulotki, a następnie podpalił się. Przewieziony przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do Szpitala Praskiego w wyniku rozległych oparzeń zmarł po czterech dniach. Pozostawił żonę i pięcioro dzieci.
Pomnik Ryszarda Siwca w Pradze ufundowany przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa wzniesiono przy ulicy jego imienia przed budynkiem Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych (czeski odpowiednik IPN). Uroczystość odsłonięcia upamiętnienia zorganizował Instytut Polski w Pradze. Wśród przybyłych gości znaleźli się wicepremier czeskiego rządu i szef MSW Pan Radek John, dyrektor Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych Pan Daniel Herman oraz liczni przedstawiciele parlamentu czeskiego i władz miasta Praga. W skład delegacji polskiej weszli: wicemarszałek Senatu RP Pan Zbigniew Romaszewski z małżonką, wicemarszałek Sejmu RP Pan Marek Kuchciński, Sekretarz Rady OPWiM Pan Andrzej Krzysztof Kunert wraz z naczelnikami wydziałów Biura Rady OPWiM Maciejem Dancewiczem i Adamem Siwkiem, Ambasador RP w Pradze Pan Jan Pastwa oraz Pan Maciej Drygas, twórca filmu dokumentalnego o Ryszardzie Siwcu „Usłyszcie mój krzyk”. Przed rozpoczęciem ceremonii goście z Polski mieli okazję zwiedzenia Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych.
Pod pomnik przybyła duża grupa mieszkańców Pragi. Po zakończeniu części oficjalnej miało miejsce wzruszające zdarzenie: do Pana Kunerta podeszła starsza pani, bez słowa wręczyła kopertę ze wstążkami w barwach polskich i czeskich. W kopercie znajdował się obrazek Matki Boskiej Ostrobramskiej, a na jego odwrocie napis w języku czeskim: DZIĘKUJEMY ZA SERCE PANIE SIWIEC, BÓG Z WAMI I Z NAMI. PRAGA 20.8.2010”. Warto podkreślić, że honorową wartę przy pomniku pełniło dwóch harcerzy – pracowników Biura Rady OPWiM: Adam Kaczyński i Damian Markowski.
Tekst i zdjęcia:Adam Siwek
